Müasir qlobal şəraitdə dövlətlər arasında qarşılıqlı əlaqələrin genişlənməsi və əməkdaşlıq mexanizmlərinin təkmilləşdirilməsi xüsusi əhəmiyyət kəsb edir. Azərbaycan ilə türk dövlətləri arasında münasibətlər yalnız coğrafi yaxınlıqla deyil, həm də ortaq maraqlar və strateji tərəfdaşlıq meyilləri ilə xarakterizə olunur. Bu əlaqələr müxtəlif sahələri əhatə edərək qarşılıqlı inkişaf və sabitliyin təmin olunmasına xidmət edir.
Bu fikirlər Azərbaycan Dövlət Pedaqoji Universiteti Türkoloji Mərkəzinin bölmə müdiri dosent Səbinə Həziyevanın AZƏRTAC-a təqdim etdiyi “Türk dövlətləri və Azərbaycan əməkdaşlığı” sərlövhəli yazısında yer alıb. Məqalədə qeyd edilir ki, Azərbaycan və türk dövlətləri arasındakı münasibətlər uzun tarixi bir dövr ərzində inkişaf edib və dərin etnomədəni köklərə malikdir. Ortaq mənşə, dil yaxınlığı, oxşar adət-ənənə və dəyərlər vahid türk sivilizasiya məkanının formalaşmasında əsas rol oynayıb. Bu amillər sonrakı siyasi, iqtisadi və humanitar əməkdaşlığın təməlini təşkil edib.
Azərbaycan xalqı tarixən Türk dünyasının bir hissəsi olub. Bu da onların mədəni inkişafını, sosial münasibətlərini və dövlət ənənələrini formalaşdırıb. Qədim dövrlərdən bəri müasir Azərbaycan ərazisində türk tayfaları və dövlət qurumları mövcud olub. Müxtəlif imperiya və tarixi proseslərin təsirinə baxmayaraq, türk kimliyi qorunub saxlanılıb və milli özünüdərkdə mühüm elementə çevrilib.
Sovet dövründə türk xalqları arasında qarşılıqlı əlaqə məhdud idi, lakin mədəni və elmi əlaqələr müəyyən qədər davam edirdi. SSRİ-nin dağılması və türk respublikalarının müstəqilliyindən sonra bərabərlik, suverenlik və qarşılıqlı fayda prinsiplərinə əsaslanan münasibətlərin inkişafında yeni mərhələ başladı.
Müstəqilliyini bərpa etdikdən sonra Azərbaycan türk dövlətləri, ilk növbədə Türkiyə, eləcə də Qazaxıstan, Özbəkistan, Qırğızıstan və Türkmənistanla əlaqələrini fəal şəkildə inkişaf etdirməyə başladı. Bu münasibətlər tədricən strateji xarakter alıb və geniş sahələri əhatə edib.
Siyasi və mədəni birliyin möhkəmlənməsinə töhfə verən türk kimliyi konsepsiyası xüsusilə vacibdir. Bu ideya ortaq tarixi köklərin tanınması və vahid sivilizasiya məkanında əməkdaşlığı inkişaf etdirmək istəyinə əsaslanır. Bu, beynəlxalq təşkilat və qarşılıqlı fəaliyyət platformalarının yaradılması üçün əsas olub.
Azərbaycan və türk dövlətləri arasında iqtisadi əməkdaşlıq ən dinamik inkişaf edən qarşılıqlı fəaliyyət sahələrindən biridir. Qloballaşma və regional inteqrasiya proseslərinin güclənməsi kontekstində türk dünyası ölkələri ticarət və iqtisadi əlaqələri genişləndirməyə, birgə layihələr yaratmağa və davamlı iqtisadi sistem qurmağa çalışırlar.
Azərbaycan Avropa və Asiya arasında strateji cəhətdən əhəmiyyətli bir mövqe tutur, bu isə ölkəmizi əsas tranzit və logistika mərkəzinə çevirir.
Azərbaycan və türk dövlətləri arasında siyasi əməkdaşlıq müasir dövrdə sistemli və strateji xarakter alıb.
Türk Dövlətləri Təşkilatı türk əməkdaşlığının institusionallaşmasında əsas rol oynayır. Bu struktur siyasi, iqtisadi və humanitar təşəbbüslərin əlaqələndirilməsi üçün əsas platformaya çevrilib. Təşkilat mütəmadi olaraq dövlət başçılarının zirvə görüşlərinə, nazirlərin görüşlərinə, aktual regional və qlobal məsələləri müzakirə etmək üçün ekspert forumlarına ev sahibliyi edir.
Türk Dövlətləri Təşkilatı ortaq maraq və dəyərlərə əsaslanan vahid siyasi məkanın formalaşmasını təşviq edir. Təşkilat ölkələr arasında etimadın gücləndirilməsi, çoxtərəfli dialoqun inkişaf etdirilməsi və beynəlxalq arenada birgə təşəbbüslərin təşviqində mühüm rol oynayır.
Azərbaycan və türk dövlətləri arasında münasibətlərin inkişaf perspektivləri ardıcıl olaraq müsbət qiymətləndirilir və uzunmüddətli strateji xarakter daşıyır. Siyasi, iqtisadi və humanitar sahələrdə inteqrasiya proseslərinin dərinləşməsi Türk dünyasında daha sıx və daha əlaqələndirilmiş əməkdaşlıq üçün zəmin yaradır. Hazırkı qlobal dəyişikliklər sabitliyin, iqtisadi artımın və texnoloji inkişafın təmin edilməsi üçün səylərin birləşdirilməsinə ehtiyacı artırır.
Azərbaycan və türk dövlətləri arasında münasibətlərin gələcək inkişaf üçün əhəmiyyətli potensialı var. Qarşılıqlı hörmət, etimad və ortaq maraqlara əsaslanan hərtərəfli yanaşma ictimai həyatın bütün əsas sahələrini əhatə edən davamlı əməkdaşlıq modelinin formalaşmasına imkan verir.
Beləliklə, Türk dünyası tədricən regional və qlobal proseslərə əhəmiyyətli təsir göstərə bilən beynəlxalq qarşılıqlı əlaqələrin mühüm mərkəzi kimi ortaya çıxır. Bu prosesin fəal iştirakçısı olan Azərbaycan birliyin möhkəmləndirilməsi və türk əməkdaşlığının inkişafında mühüm rol oynamağa davam edəcək.