Prezident İlham Əliyevin avqustun 11-də Naxçıvana səfəri yalnız bir sıra obyektlərin açılışı və layihələrin təqdimatı kimi deyil, muxtar respublikanın inkişafında yeni mərhələnin siyasi, iqtisadi, sosial və strateji çərçivəsinin müəyyənləşdirilməsi baxımından qiymətləndirilə bilər. Səfər zamanı sənaye, nəqliyyat, şəhərsalma, sosial müdafiə, turizm, mədəni irs və hərbi sahələri əhatə edən geniş gündəlik formalaşıb.
AZƏRTAC xəbər verir ki, səfərin əsas siyasi əhəmiyyəti Naxçıvanın Azərbaycanın ümumi inkişaf strategiyasındakı yerinin bir daha vurğulanmasıdır. Naxçıvan Azərbaycanın ayrılmaz tərkib hissəsi olmaqla yanaşı, ölkənin geosiyasi və nəqliyyat baxımından xüsusi əhəmiyyət daşıyan regionudur. Prezidentin səfər çərçivəsində müxtəlif istiqamətləri əhatə edən layihələrə şəxsən baxması onu göstərir ki, Naxçıvan məsələsinə yalnız regional inkişaf problemi kimi deyil, dövlətin uzunmüddətli strateji siyasətinin tərkib hissəsi kimi yanaşılır. Bu baxımdan səfərin siyasi mesajı ondan ibarətdir ki, Naxçıvanın inkişafı ölkənin digər regionlarının inkişafından ayrı deyil və onun sosial-iqtisadi, təhlükəsizlik və nəqliyyat imkanlarının gücləndirilməsi dövlət siyasətinin prioritet istiqamətini təşkil edir.
Dövlətimizin başçısının səfəri muxtar respublikanın iqtisadi baxımdan yeni mərhələyə keçidini göstərir. Səfərin ən mühüm nəticələrindən biri Naxçıvan Sənaye Parkının təməlinin qoyulmasıdır. Bununla yanaşı, “Naxçıvan” Mehmanxana Kompleksinin təməli qoyulub və şəhərin uzunmüddətli inkişafına dair Baş Plan təqdim edilib. Bu layihələr Naxçıvan iqtisadiyyatının yalnız dövlət investisiyaları hesabına inkişaf etdirilməsi modelindən daha çox istehsal, xidmət, turizm və özəl iqtisadi fəallığın genişləndirilməsi modelinə keçid baxımından əhəmiyyətlidir.
Sənaye parkının yaradılması yeni istehsal sahələrinin formalaşmasına, məşğulluğun artmasına, yerli məhsul istehsalının genişlənməsinə və investisiya imkanlarının artmasına zəmin yaradır.
Strateji istiqamətlərdən biri də dəmir yolu infrastrukturunun yenidən qurulması və şəhər nəqliyyatının yenilənməsidir. Prezident Naxçıvanda dəmir yolu infrastrukturunda aparılan işlərlə tanış olub və elektrik mühərrikli yeni avtobuslara baxıb. Naxçıvanın coğrafi mövqeyi onun nəqliyyat məsələsini xüsusi əhəmiyyətli edir. Buna görə nəqliyyat infrastrukturunun inkişafı təkcə yerli əhali üçün rahatlığın artırılması demək deyil. Uzunmüddətli perspektivdə bu, Naxçıvanın Azərbaycanın əsas iqtisadi və nəqliyyat sisteminə inteqrasiyasını, regional tranzit imkanlarını və ticarət əlaqələrini gücləndirəcək.
Prezidentə “Naxçıvan şəhərinin 2044-cü ilədək inkişafına dair Baş Plan”ın təqdim olunması səfərin sadəcə cari problemlərə deyil, uzunmüddətli perspektivə yönəldiyini göstərir. 2044-cü ilədək perspektivin müəyyənləşdirilməsi Naxçıvan şəhərinin əhali artımına, nəqliyyat ehtiyaclarına, yaşayış məhəllələrinin inkişafına, sosial infrastruktura, turizmə, yaşıllıq və ictimai məkanlara uyğun şəkildə planlaşdırılmasına imkan verir. Bu baxımdan səfərin əhəmiyyətini Naxçıvanın gələcək şəhər modelinin qurulmasına keçid kimi də qiymətləndirmək olar.
Səfərin sosial siyasət baxımından əhəmiyyəti
Azərbaycan Prezidentinin səfərinin mühüm istiqamətlərindən biri də sosial siyasətdir. Naxçıvan Regional DOST Mərkəzinin açılması və Naxçıvan şəhərində sosial evlər kompleksinin təməlinin qoyulması sosial xidmətlərin və mənzil imkanlarının genişləndirilməsinə yönəlib. Bu layihələrin əhəmiyyəti ondadır ki, regional inkişaf yalnız yolların, binaların və sənaye obyektlərinin tikintisi ilə məhdudlaşmır. Davamlı inkişaf üçün insan kapitalı və əhalinin sosial rifahı əsas amillərdir.
Naxçıvanda 2026-cı ilin əvvəlindən su təminatı və kommunal infrastruktur üzrə də ayrıca tədbirlər görülür. Məsələn, fevral ayında 38 yaşayış məntəqəsini əhatə edən 40 subartezian quyusunun yaradılması ilə bağlı qərar qəbul edilib.
Tarixi-mədəni irsin qorunması
Səfərin digər mühüm istiqaməti Naxçıvanın tarixi-mədəni irsidir. Möminə xatun türbəsində bərpa işləri ilə tanışlıq və Əcəmi Naxçıvaninin abidəsinin açılışı təsadüfi tədbirlər deyil. Bu layihələr Naxçıvanın turizm potensialının artırılması ilə yanaşı, onun Azərbaycan tarixindəki xüsusi rolunun ön plana çıxarılmasına xidmət edir. Burada mühüm məqam ondan ibarətdir ki, iqtisadi inkişafla mədəni irsin qorunması paralel aparılır. Yəni Naxçıvanın gələcək inkişaf modelində sənaye, turizm və mədəni irs bir-birini tamamlayan istiqamətlər kimi nəzərdən keçirilir.
Təhlükəsizlik və hərbi aspekt
Səfərin diqqətçəkən məqamlarından biri dövlətimizin başçısının Əlahiddə Ümumqoşun Orduda yeni yaradılan komando hərbi hissələrinə Döyüş bayraqlarının verilməsi mərasimində iştirak olub. Bu, Naxçıvanın strateji coğrafi mövqeyi nəzərə alınmaqla xüsusi əhəmiyyət daşıyır. Regionun təhlükəsizliyi yalnız Naxçıvanın özünün deyil, Azərbaycanın ümumi milli təhlükəsizlik sisteminin mühüm elementidir.
Beləliklə, səfərin iqtisadi və sosial gündəliyi ilə təhlükəsizlik gündəliyi paralel şəkildə həyata keçirilib ki, bu da Naxçıvana kompleks dövlət siyasətinin tətbiq olunduğunu göstərir.
Naxçıvanın strateji inkişaf modelinin yenilənməsi
Prezidentin səfərinin gündəliyində bir-birindən ayrı görünən, əslində isə bir-birini tamamlayan istiqamətlər var. Bu istiqamətlər sənaye, nəqliyyat, şəhərsalma, sosial rifah, turizm, mədəni irs və təhlükəsizlikdən ibarətdir. Bu yanaşma Naxçıvanın yalnız mövcud problemlərinin həllinə deyil, gələcəkdə daha rəqabətqabiliyyətli, nəqliyyat baxımından daha əlçatan, iqtisadi cəhətdən daha fəal və sosial baxımdan daha dayanıqlı regiona çevrilməsinə hesablanıb.
Bundan əlavə, 2026-cı ilin əvvəlində Naxçıvan üçün su ehtiyatlarının idarə olunmasına dair 2026–2030-cu illər üçün ayrıca Tədbirlər Planının təsdiqlənməsi də göstərir ki, səfər təkbaşına həyata keçirilən tədbir deyil, daha geniş və ardıcıl dövlət siyasətinin bir hissəsidir.
Nəticə etibarilə, Prezident İlham Əliyevin Naxçıvana səfərini üç səviyyədə qiymətləndirmək olar: daxili səviyyədə – əhalinin sosial rifahının, məşğulluğun, nəqliyyat və kommunal xidmətlərin yaxşılaşdırılması; regional səviyyədə – Naxçıvanın iqtisadi və nəqliyyat imkanlarının artırılması və regionun daha fəal iqtisadi mərkəzə çevrilməsi; strateji səviyyədə – Naxçıvanın Azərbaycanın təhlükəsizlik, nəqliyyat, iqtisadi və geosiyasi sistemində rolunun gücləndirilməsi.
Ona görə də bu səfəri sadəcə “Naxçıvanda bir sıra obyektlərin açılışı” kimi qiymətləndirmək kifayət deyil. Səfərin daha geniş mənası Naxçıvanın 2044-cü il perspektivini nəzərə alan, iqtisadi inkişafı, sosial rifahı, nəqliyyat bağlantılarını, tarixi irsi və təhlükəsizliyi birləşdirən uzunmüddətli inkişaf xəttinin praktik mərhələyə keçirilməsi ilə bağlıdır.