Son illərdə qlobal geosiyasi dəyişikliklər və təchizat zəncirlərində yaranan yeni reallıqlar Orta Dəhlizin əhəmiyyətini xeyli artırıb. Ənənəvi nəqliyyat marşrutlarının siyasi risklərlə üzləşməsi, Avropa ölkələrinin enerji və ticarət təhlükəsizliyini şaxələndirmək istəyi, eləcə də Asiya ilə Avropa arasında daha sürətli və təhlükəsiz bağlantılara ehtiyac bu dəhlizi strateji geoiqtisadi platformaya çevirib. Bu baxımdan, Avropa İttifaqının “Connectivity Agenda Platform” təşəbbüsü Orta Dəhlizin institusional inkişafı istiqamətində mühüm addım kimi qiymətləndirilə bilər.
Bunu AZƏRTAC-a açıqlamasında siyasi şərhçi Rəşad Bayramov deyib.
O bildirib ki, Azərbaycan bu prosesdə xüsusi mövqeyə malikdir. Azərbaycanın coğrafi mövqeyi onu Xəzər hövzəsində Şərq və Qərbi birləşdirən əsas tranzit halqalardan birinə çevirir.
“Son illərdə Bakı–Tbilisi–Qars dəmir yolu, Bakı Beynəlxalq Dəniz Limanı, avtomobil yolları, logistika mərkəzləri, Xəzər dənizində yükdaşıma imkanlarının genişləndirilməsi və rəqəmsal infrastruktur layihələrinə yatırılan investisiyalar Azərbaycanın tranzit potensialını əhəmiyyətli dərəcədə artırıb. Bu infrastruktur artıq təkcə milli iqtisadiyyatın inkişafına xidmət etmir, həm də regional bağlantıların əsas dayaqlarından birinə çevrilir. “Connectivity Agenda Platform”un əsas üstünlüyü ondan ibarətdir ki, bu təşəbbüs ayrı-ayrı ölkələrin nəqliyyat layihələrini vahid yanaşma çərçivəsində əlaqələndirməyə imkan verə bilər. Orta Dəhlizin əsas problemlərindən biri indiyədək marşrut boyunca müxtəlif ölkələrdə gömrük prosedurlarının fərqliliyi, logistika xərclərinin yüksək olması və koordinasiya məsələləri idi. Əgər platforma çərçivəsində sərhəd keçidlərinin rəqəmsallaşdırılması, vahid logistika standartlarının tətbiqi və investisiya layihələrinin əlaqələndirilməsi təmin olunarsa, dəhlizin sürəti və rəqabət qabiliyyəti əhəmiyyətli dərəcədə yüksələ bilər”, – deyə o qeyd edib.
Rəşad Bayramov hesab edir ki, Azərbaycan üçün bu təşəbbüs yalnız tranzit gəlirlərinin artması demək deyil.
“Bu, ölkənin Avropa ilə Mərkəzi Asiya arasında siyasi və iqtisadi əlaqələndirici rolunu daha da gücləndirə bilər. Bakı artıq enerji sahəsində Avropanın etibarlı tərəfdaşlarından biri kimi tanınır. Nəqliyyat və logistika sahəsində də oxşar mövqe qazanmaq Azərbaycanın regional əhəmiyyətini daha da artıracaq. Orta Dəhlizin uğuru təkcə Azərbaycanın səylərindən asılı deyil. Marşrutun tam potensialını reallaşdırmaq üçün Türkiyə, Gürcüstan, Qazaxıstan, Özbəkistan və digər iştirakçı ölkələr arasında daha sıx koordinasiya tələb olunur. Eyni zamanda, yükdaşıma həcmlərinin artması üçün infrastrukturun davamlı modernləşdirilməsi və beynəlxalq investorların cəlb olunması vacibdir”, – deyə o diqqətə çatdırıb.
Siyasi şərhçinin fikrincə, geosiyasi baxımdan Orta Dəhlizin inkişafı Avrasiya məkanında yeni iqtisadi balansların formalaşmasına səbəb olacaq.
“Bu marşrut Avropa üçün Asiya ilə əlaqələrdə alternativ imkanlar yaradır, Mərkəzi Asiya ölkələri üçün isə dünya bazarlarına çıxışı genişləndirir. Azərbaycan isə bu prosesdə sadəcə coğrafi keçid ölkəsi deyil, regional logistika və enerji koordinasiya mərkəzi kimi çıxış etmək imkanı əldə edir. “Connectivity Agenda Platform” Orta Dəhlizin rəqabət qabiliyyətini artırmaq baxımından mühüm mexanizmə çevrilə bilər. Platformanın uğurlu fəaliyyəti Azərbaycanın tranzit imkanlarını daha da genişləndirə, eyni zamanda, ölkəmizi Avropa–Asiya ticarət xəritəsində daha mühüm mövqeyə yüksəldə bilər”, – deyə Rəşad Bayramov fikrini yekunlaşdırıb.